Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΦΕΣΗ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ - Aus der Weltfinanzkrise folgt die Arbeitslosigkeit - Από τον δημοσιογράφο κ. Σπύρο Γκάρο (Γερμανία)

του Σπύρου Γκάρου

Αυτά τα δύο συμβαδίζουν. Κάτι τέτοιο συμβαίνει σήμερα στη παγκόσμια χρηματαγορά και στην αγορά εργασίας. Ιδιαίτερα στη Γερμανία η κατάσταση είναι δραματική. Μέσα σε δύο μήνες, Δεκέμβριο και Γενάρη χάθηκαν 387.000 θέσεις. Δηλαδή από 3,102 εκατ. ανέργους φτάσαμε στα 3,5 εκατομμύρια. Πολλές επιχειρήσεις για να αποφύγουν τις απολύσεις λειτουργούν με μειωμένο ωράριο απασχόλησης (Kurzarbeit). Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό γραφείο εργασίας (BA) το Γενάρη φέτος, σε όλη τη Γερμανία, 10.600 επιχειρήσεις δήλωσαν για 290.600 εργαζόμενους μείωση του ωραρίου. Υπολογίζεται, ότι μέχρι το τέλος του χρόνου οι άνεργοι θα έχουν υπερβεί τα τέσσερα εκατομμύρια. Ένα μεγάλο κύμα απολύσεων απειλεί τη γερμανική αγορά εργασίας. Η οικονομική κρίση ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και μέσω της παγκοσμιοποίησης, και σαν μία μεταδοτική ασθένεια, εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Το κεφάλαιο άρχισε να καταρρέει στις αμερικανικές επενδυτικές τράπεζες, παρασύροντας σ' αυτή την κατάρρευση και την ευρωπαϊκή οικονομία. Η γερμανική κτηματική τράπεζα “HRE“ της οποίας η μετοχή πέρσι στο χρηματιστήριο είχε αξία 45€, σήμερα η αξία της κυμαίνεται στο 1,5€. Παρ' όλα τα δισεκατομμύρια που η κυβέρνηση επένδυσε για να τη στηρίξει, εντούτοις διακινδυνεύει να κηρύξει πτώχευση και ίσως κρατικοποιηθεί. Το ίδιο συνέβη και με τη “Commerzbank“ η όποια αγόρασε πριν ένα χρόνο την Dresdner Bank, μετά όμως από μικρό χρονικό διάστημα άπλωσε την παλάμη και ζητούσε από την Ομοσπονδιακή κυβέρνηση οικονομική ενίσχυση γιατί έφτασε στα πρόθυρα του φαλιρίσματος, η μετοχή της από 70€ περίπου τιμάται σήμερα 3,5. Σε όλους τους μεγάλους τραπεζικούς οργανισμούς οι μετοχές στο χρηματιστήριο έχασαν το 60% της αξίας τους. Η κυβέρνηση της ΟΔΓ για να μη χαθεί η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα επενδύει δισεκατομμύρια. Που πηγαίνουν όμως όλα αυτά τα χρήματα, που είναι οι περίφημοι μάνατζερ, των οποίων τα λάθη τα πληρώνει ο φορολογούμενος πολίτης; Αυτοί έχουν λουφάξει, αφού έχουν αποθηκεύσει τόσα πολλά για τους εαυτούς και τις επόμενες γενιές τους, εγκαταλείπουν σήμερα το καράβι προτού αυτό βουλιάξει.

Ιδού τι ανέφερε ένας διευθύνων μίας επιχείρισης επενδύσεων:
“...παραιτούμαι και αναχωρώ για τις Μπαχάμες, είμαι 45 χρονών και έχω κάνει μία περιουσία 60 εκατ. δολλάρια, μου φτάνουν να ζήσω με την οικογένειά μου τα υπόλοιπά χρόνια απολαμβάνοντας τον ήλιο και τη θάλασσα...” Μπορεί να το πει και να το κάνει αυτό ένας αυριανός άνεργος υπάλληλος της εταιρίας του;

Και ερχόμαστε στα αγαθά της παγκοσμιοποίησης, το μεγάλο δράμα που παίζεται στην αυτοκινητοβιομηχανία στην Ευρώπη. Γνωρίζουμε ότι η γερμανική οικονομία στηρίζεται σε μεγάλο ποσοστό σ' αυτόν τον κλάδο. Πέρσι στην Αμερική, υπό την προεδρία του Bush, ο οποίος φεύγοντας άφησε πίσω του μία καμμένη γη και μια κατεστραμμένη οικονομία, ο γίγαντας General Motor δήλωσε ότι οικονομικά βουλιάζει, και απαίτησε εκβιαστικά από την γερμανική κυβέρνηση ενίσχυση περί τα τρία δισεκατομμύρια δολλάρια αλλιώς στοχεύει να κλείσει τη θυγατρική εταιρία OPEL στο Bochum και να πετάξει εν ψυχρώ από την μία ημέρα στη άλλη χιλιάδες εργαζόμενους στο δρόμο, καθώς επίσης και όλους που εργάζονται στις υπόλοιπες βιομηχανίες, αυτές που παράγουν ανταλλακτικά για την OPEL. Τα θεμέλια άρχισαν από το 2007 να τρίζουν και μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί λύση. Όπως ήταν επόμενο ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ομοσπονδιακής κυβέρνησης και GM, τα πράγματα δεν έχουν ξεκαθαριστεί ακόμα, ώστε οι εργαζόμενοι σ' αυτή την αυτοκινητοβιομηχανία, - ή οποία σέρνει στους ώμους της 80 χρόνια από την ίδρυση της,- να γνωρίζουν ποια θα είναι η μοίρα τους. Θα εγγυηθεί η κυβέρνηση της ΟΔΓτα δισεκατομμύρια για να την σώσει; Ή όχι; Γεγονός είναι ότι αν δεν επενδυθούν στην OPEL περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ από τα 3,3 δισεκ. που έχει ανάγκη, τότε η εταιρία θα κηρύξει πτώχευση. Υπάρχει και η σκέψη να αγοραστεί από τη BMW ή τη VW (Φολξβάγκεν). Ακόμα τίποτε δεν έχει αποφασιστεί, όλα βρίσκονται στον αέρα και οι 25 000 εργαζόμενοι ζουν καθημερινά το εφιάλτη, πότε θα έρθει στο σπίτι τους η απόλυση.

Τελευταία η GM μετά από πιέσεις δήλωσε ότι πιθανώς το εργοστάσιο της OPEL στη Γερμανία να το διατηρήσει. Αλλά πώς...; Από την άλλη πλευρά η άλλη θυγατρική βιομηχανία της GM ή SAAB στη Σουηδία ήδη κήρυξε πτώχευση. Πολλές γερμανικές βιομηχανίες που παράγουν ανταλλακτικά για αυτοκίνητα, όπως η φίρμα BOSCH GmbH, και η φίρμα Schaeffler στην πόλη Herzogenaurach εφαρμόζουν το σύστημα της μειωμένης εργασίας για να μην προβούν σε απολύσεις. Ένας φαύλος κύκλος πού κανείς δεν έχει τη δύναμη και την ορατότητα να ξεκαθαρίσει και να δει τι παίζεται πίσω από αυτό το μεγάλο σκηνικό του καπιταλισμού. Ένας σοφός είχε αναφέρει ότι: Το πρώτο σημάδι μίας κατάρρευσης των ηθών είναι η απόκρυψη της αλήθειας, (Montaigne). Σωστό, αυτό συμβαίνει σήμερα στην πραγματικότητα. Πολλές φορές η αγορά εργασίας, μας παρουσιάζεται με “ροδινά” χρώματα ενώ δεν είναι έτσι, ο κόσμος δεν είναι ανάπηρος από αχρωματοψία... Σε πολλά βιομηχανικά προϊόντα, μπορεί καθένας να διαπιστώσει, ότι υπάρχει κορεσμός. Από τη άλλη πλευρά οι μάνατζερ των μεγάλων βιομηχανιών, από πλούσιοι έγιναν τα τελευταία χρόνια πλουσιότεροι και ως εκ τούτου βραδυκίνητοι, η ευλυγισία τους λείπει, τα εκατομμύρια Ευρώ τα έχουν εξασφαλίσει δεν χρειάζονται ταμείο ανεργίας των 400 ή 500 €, ούτε θα πάνε στην κοινωνική πρόνοια για να ζητήσουν το επίδομα ύπαρξης...

Η οικονομία στην ΕΕ μέρα με τη ημέρα καταρρέει και η χιονοστιβάδα που ξεκίνησε να κυλάει από το τραπεζικό σύστημα των ΗΠΑ παρασύρει μαζί της και όλες τις υπόλοιπες οικονομίες του κόσμου. Εμείς οι εργαζόμενοι, οι απλοί άνθρωποι, πληρώνουμε την απληστία και τα σπασμένα μιας κακής διαχείρισης των μεγάλων “μάνατζερ”. Ας μου αναφέρουν όλοι αυτοί που κάθονται στις βαθιές πολυθρόνες, όταν εμείς δεν έχουμε εργασία, πως θα επενδύσουμε σαν καταναλωτικό κοινό; Ποια θα είναι η αγοραστική μας δύναμη; Αυτό δεν το σκέφτονται και ούτε τους ενδιαφέρει. Το υπουργικό συμβούλιο της κυβέρνησης έγκρινε για τη διάσωση και στήριξη της οικονομίας 50 δισεκατομμύρια ευρώ. Ήδη το πρώτο πακέτο ξεκίνησε να λειτουργεί. Τέλος, με τα από όλα αυτά, και την εκλογή του Obama στην Ουάσιγκτον, αφού ο Bush άφησε πίσω του ερείπια, να ελπίζουμε ότι δεν θα ξαναζήσουμε το μεγάλο “κραχ” του 1929 στη Ν. Υόρκη και τα γεγονότα του 1933 στην Ευρώπη. Είναι απαραίτητος ένας έλεγχος στη βιομηχανική παραγωγή αλλά και στη χρηματιστηριακή κίνηση του παγκόσμιου κεφαλαίου. Είναι απαραίτητη μία ανακαίνιση του οικονομικού συστήματος και μία δίκαια κατανομή του χρήμα

Η κρίση χτύπησε και το Χάρβαρντ - ΤΟ ΒΗΜΑ

Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 2008

Η μείωση των αποθεμάτων κατά 8 δισ. δολάρια οδηγεί το διάσημο πανεπιστήμιο σε περικοπές

Στην Ελλάδα μπορεί τα πανεπιστήμια να απολαμβάνουν την ηρεμία της απομόνωσής τους, αλλά στην υπόλοιπη υφήλιο οι «γίγαντες» του εκπαιδευτικού συστήματος τραντάζονται. Η διεθνής κρίση άγγιξε ήδη το πρώτο πανεπιστήμιο στον κόσμο, κατά τις διεθνείς κατατάξεις των ΑΕΙ. Το αμερικανικό Χάρβαρντ ετοιμάζεται για μεγάλες περικοπές προκειμένου να αντιμετωπίσει την ξαφνική μείωση των αποθεμάτων από τα κληροδοτήματά του κατά οκτώ δισεκατομμύρια δολάρια. Η ξαφνική «βουτιά» στα οικονομικά του Χάρβαρντ- που έφτασε το 22% σε τέσσερις μόνο μήνες- τράνταξε γερά τη διοίκηση του ιδρύματος, καθώς αποκάλυψε ότι η δυσοίωνη οικονομική περίοδος που διανύουμε αγγίζει πλέον και «πλούσια» πανεπιστήμια της Αμερικής. Η μείωση των εισοδημάτων του Χάρβαρντ είναι εντυπωσιακή, αν συγκρίνει κανείς την εφετινή οικονομική κατάσταση του ιδρύματος με την εικόνα που παρουσίαζε τα προηγούμενα χρόνια. Το ύψος των αποθεμάτων του πανεπιστημίου από τα κληροδοτήματά του έφτασε πέρυσι τα 36,9 δισεκατομμύρια δολάρια, έπειτα από μια αύξηση περίπου 20% που είχαν πάρει το 2007 σε σχέση με το 2006.

Το άμεσο μέλλον υπόσχεται ακόμη μεγαλύτερες περικοπές, αναφέρεται σε επιστολή που έστειλε η πρόεδρος του ιδρύματος κυρίαΝτριου Φάουστπρος τους επικεφαλής των τμημάτων του. Στην επιστολή της αναφέρει ότι το Χάρβαρντ προετοιμάζεται για περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων του που μπορεί να φτάσει και το 30% συνολικά, ως τον Ιούνιο του 2009.

«Πρέπει να προετοιμαστούμε και να σχεδιάσουμε το μέλλον με καθαρό βλέμμα γύρω από την πραγματικότητα που βρίσκεται μπροστά μας»αναφέρεται στην επιστολή της προέδρου του ιδρύματος.

«Η προοπτική της απώλειας τόσο μεγάλων ποσών», λέει η πρόεδρος του Χάρβαρντ, «θα έχει αντίκτυπο στον προϋπολογισμό μας αλλά και στον σχεδιασμό που είχαμε κάνει, με το δεδομένο μάλιστα ότι και τα υπόλοιπα εισοδήματά μας αναμένεται ότι θα δοκιμαστούν από την κρίση».

Πολλοί από τους τομείς του Χάρβαρντ βασίζονταν ως και κατά 50% στα κληροδοτήματά του για να λειτουργήσουν. Η επιστολή της κυρίας Φάουστ καταλήγει στη διαπίστωση ότι τα τμήματα του ιδρύματος θα πρέπει να συνεργαστούν ώστε να περικοπούν δραστικά τα έξοδά τους. Στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, που έχει τον τρίτο υψηλότερο αριθμό κληροδοτημάτων- μετά το Χάρβαρντ και το Γέιλ-, ο πρόεδρος και ο πρύτανης του ιδρύματος προσφέρθηκαν να περικόψουν κατά 10% τους μισθούς τους. Στην περίπτωση του πρώτου ωστόσο ο μισθός του φτάνει τα 700.000 δολάρια τον χρόνο...

Ο Ηράκλειτος... φάρμακο στην κρίση των επιχειρήσεων! - του Αθαν. Παπανδρόπουλου - Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ

Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ ON LINE
Κυριακή, 21 Δεκεμβρίου 2008 12:55

Ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος μπορεί να προσφέρει λύσεις στη σημερινή κρίση που αντιμετωπίζουν πολλές επιχειρήσεις, αρκεί οι ηγεσίες τους να αφιερώσουν λίγο χρόνο στην ανάγνωσή του.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι η κρίση που ήδη πλήττει πολλές επιχειρήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, για κάποιους συνιστά θανάσιμη απειλή και για άλλους μοναδική ευκαιρία. Αυτό είναι γεγονός. Όμως, υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί μία κρίση να εξελιχθεί σε ευκαιρία; Την απάντηση μπορεί κανείς να αναζητήσει στον Ηράκλειτο.

Ψάχνετε για έμπνευση; Ενδιαφέρεστε να αναζωπυρώσετε τη δημιουργικότητά σας; Αν ναι, επιχειρήστε να συμβουλευτείτε τον Ηράκλειτο, τον πιο προκλητικό και συναρπαστικό αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο. Οι ιδέες του για τη ζωή, τη φύση και το σύμπαν ήταν γνωστές σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο.

Ακόμα και σήμερα, 2.500 χρόνια μετά, διατηρούν τη φρεσκάδα, την επικαιρότητα και -ναι!- τη δύναμη να κεντρίσουν το μυαλό μας.

«Συμβουλεύομαι τον Ηράκλειτο εδώ και πολλά χρόνια και είναι σπάνιες οι φορές που με έχει απογοητεύσει.

Πράγματι, αν το να σκεπτόμαστε δημιουργικά σημαίνει να βλέπουμε οικεία πράγματα υπό διαφορετικό πρίσμα, ψάχνοντας κάτω από την επιφάνεια σε αναζήτηση άγνωστων αλληλουχιών και ανακαλύπτοντας σχέσεις ανάμεσα σε ασύνδετα φαινόμενα, τότε πιστεύω πως ο Ηράκλειτος είναι ο πρώτος δάσκαλος δημιουργικότητας στον κόσμο.

Οι ιδέες του όχι μόνον μας εμπνέουν να σκεφθούμε κατ΄ αυτόν τον τρόπο, αλλά μας παρέχουν και τις στρατηγικές για να κατανοήσουμε τα προβλήματά μας από μια νέα, διαφορετική σκοπιά. Γι' αυτούς τους λόγους, ο Ηράκλειτος είναι ο οδηγός στον οποίο στρέφομαι όταν έχω ανάγκη από μια καινούργια προοπτική», γράφει ο Ρότζερ βαν Όεκ, ιδρυτής και πρόεδρος της εταιρείας Δημιουργική Σκέψη, στην Καλιφόρνια.

Ο Ηράκλειτος πίστευε ότι το σύμπαν είναι ένας εξαιρετικά δυναμικός χώρος. Πίστευε, επίσης, ότι αυτό είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το αντιλαμβάνονται ποτέ, διότι ζουν σαν σε κατάσταση μειωμένης συνειδητότητας.

Παγιδεύονται σε περιορισμένους τρόπους σκέψης και αγνοούν τις λύσεις που είναι μπροστά στα μάτια τους. Ο Ηράκλειτος το έθεσε ως εξής: «Ου γαρ φρονέουσι τοιαύτα πολλοί οκόσοι εγκυρεύσιν, ουδέ μαθόντες γινώσκουσιν, εωυτοίσι δε δοκέουσι».

Το μήνυμά του: ξυπνήστε και προσέξτε τι συμβαίνει μέσα και γύρω σας και ύστερα ενεργήστε με βάση αυτό. Ελπίζοντας να κεντρίσει το μυαλό μας, ο Ηράκλειτος διαμόρφωσε τις ιδέες του σε αινιγματικά επιγράμματα. Τα αποφθέγματα όπως το «Σάρμα εική κεχυμένον ο κάλλιστος ο κόσμος» και το «Μεταβάλλον αναπαύεται», έχουν το ίδιο αναζωογονητικό αποτέλεσμα στη σκέψη μας όπως το κρύο νερό στο πρόσωπό μας.

Οι προσπάθειες του Ηράκλειτου να αφυπνίσει το πνεύμα και τη φαντασία ήταν επιτυχείς. Ανά τους αιώνες, τον έχουν αποκαλέσει «Σκοτεινό» και «Αινιγματικό». Πράγματι, η χρήση της μεταφοράς και του παράδοξου τον κάνει να θυμίζει περισσότερο ποιητή ή θρησκευτικό προφήτη, παρά φιλόσοφο. Έτσι, όταν συμβουλεύεστε τον Ηράκλειτο, μπαίνετε σε έναν έντονα υπερρεαλιστικό κόσμο.

Τα οράματά του είναι γεμάτα σκουπιδοφάγους όνους, εκδικητικές Ερινύες και γιατρούς που προκαλούν πόνο. Όμως, μέσα από το γραφικό αυτό πλαίσιο, αναδύεται η φιλοσοφία του δημιουργικού πνεύματος. Εξερευνώντας την, μπορούμε να διεγείρουμε και να εμπλουτίσουμε τη δημιουργικότητά μας.

Και αυτό είναι ζωτικό τόσο για τα άτομα, όσο και για τις επιχειρήσεις, ιδιαιτέρως σε περιόδους ταχυτάτων και μεγάλων αλλαγών. Αλλαγές οι οποίες επηρεάζουν την εικόνα, την φήμη της επιχείρησης, την αντίληψη που έχει κανείς για τον κόσμο.

Σύμφωνα με αρχαίες πηγές, ο Ηράκλειτος «ήκμασε», δηλαδή ήταν γύρω στα σαράντα του, περί το 500 π.Χ. Αυτό σημαίνει πως ήταν περίπου σύγχρονος των Κινέζων στοχαστών Λάο Τσου και Κομφούκιου, ή του Ινδού διαλογιστή Σιντάρτα Γκαουτάμι (του ιστορικού Βούδα) και λίγο νεώτερος του Πέρση προφήτη Ζωροάστρη.

Ο Ηράκλειτος έζησε σε ταραγμένους καιρούς. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, πανάρχαιες αυτοκρατορίες κατέρρευσαν ξαφνικά, ενώ καινούργιες αναδύθηκαν και επικράτησαν. Πιο αξιοσημείωτη ήταν η ταχύτατη κατάκτηση και υποδούλωση της βαβυλωνιακής, της αιγυπτιακής, της μηδικής και της λυδικής αυτοκρατορίας από τους Πέρσες, τον 6ο αιώνα π.Χ.

Αυτό το γύρισμα της τύχης έκανε εντύπωση στον Ηράκλειτο, που έγραψε: «Πόλεμος πάντων μεν πατήρ εστί, πάντων δε βασιλεύς, και τους μεν θεούς έδειξε τους δε ανθρώπους, τους μεν δούλους εποίησε τους δε ελευθέρους».

Τα ελάχιστα στοιχεία που σώζονται για τη ζωή του έχουν φθάσει ως εμάς με τη μορφή ιστορικών ανεκδότων. Ο Ηράκλειτος έζησε στην πλούσια ελληνική πόλη Έφεσο, στα παράλια της Μικράς Ασίας. Πιθανολογείται ότι ανήκε στην βασιλική οικογένεια της Εφέσου και σε σειρά διαδοχής για το αξίωμα της βασιλείας, αλλά ότι μεταβίβασε τον τίτλο του στον αδελφό του. Λέγεται ότι περιφρονούσε τους συνανθρώπους του.

Όλα αυτά, όμως, δεν έχουν σήμερα σημασία. Προέχει να εμβαθύνει κανείς στην σκέψη του, ώστε να βοηθηθεί να επανεξετάσει τις προσεγγίσεις του. Το σήμερα διαφέρει από το χθες. Και υπάρχουν επιχειρηματίες, στελέχη αλλά και παράγοντες της πολιτικής και κοινωνικής μας ζωής που δεν θέλουν να αποδεχθούν αυτή την απλή αλήθεια.

Ωστόσο, αυτό είναι πλέον ζωτικά απαραίτητο. Είτε μας αρέσει είτε όχι, τα νερά ενός ποταμού που κυλά αλλάζουν διαρκώς. Κυλούν προς τα εμπρός και αναπληρώνονται συνεχώς. Ο Ηράκλειτος λέει πως το σύμπαν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο: νέα πράγματα έρχονται, άλλα πεθαίνουν και όλα μεταμορφώνονται. Μια ματιά σε όσα συμβαίνουν γύρω μας αρκεί για να επιβεβαιώσει ότι αυτό είναι αλήθεια.

Καινούργιοι νόμοι ψηφίζονται και άλλοι παύουν να ισχύουν. Νέα κοινωνικά και πολιτικά κινήματα αποκτούν απήχηση, και άλλα αποδυναμώνονται και χάνονται. Επικρατούν νέοι τρόποι συμπεριφοράς και έκφρασης, ενώ άλλοι καταλήγουν στον κάδο των αχρήστων. Είμαστε έτσι αναγκασμένοι να επανεξετάζουμε διαρκώς τις υποθέσεις μας και να σιγουρευόμαστε πως οι στρατηγικές μας είναι κατάλληλες για τα προβλήματα και τις ευκαιρίες που μας παρουσιάζονται.

Για παράδειγμα, λέγεται πως ο βασιλιάς της Πρωσίας, Φρειδερίκος ο Μέγας (1712-1786) έχασε τη μάχη της Ιένας, η οποία έλαβε χώρα το 1806, είκοσι χρόνια μετά το θάνατό του. Αυτό σημαίνει πως ο πρωσικός στρατός διατηρούσε ακόμη, είκοσι χρόνια μετά, την πρότερη επιτυχημένη οργάνωσή του, αντί να προσαρμοστεί στις αλλαγές της πολεμικής τέχνης. Αν οι στρατηγοί του είχαν αμφισβητήσει τα ιερά πολεμικά αξιώματα του βασιλιά Φρειδερίκου, μπορεί να είχαν πάει καλύτερα στη σύγκρουση με τον Ναπολέοντα.

Ένα άλλο παράδειγμα του φαινομένου αυτού, και σχετικό με τον ποταμό στον οποίο προαναφερθήκαμε, είναι το Σύνδρομο του Λούτσου, που πήρε το όνομά του από τα πειράματα που έγιναν για να εξετασθεί η προσαρμοστική συμπεριφορά του λούτσου. Ο λούτσος, ένα επίμηκες λεπτό ψάρι με κοφτερά δόντια, είναι ένα άγριο αρπακτικό, η κύρια λεία του οποίου είναι τα μικρότερα ψάρια.

Το πείραμα διεξήχθη με τον ακόλουθο τρόπο: ένα γυάλινο πλατύστομο δοχείο, γεμάτο με νερό και μικρά ψάρια, τοποθετήθηκε σε ένα μεγάλο ενυδρείο που περιείχε έναν λούτσο. Όπως ήταν αναμενόμενο, ο λούτσος επετέθη στα ψαράκια. Όμως, κάθε φορά που το επιχειρούσε, χτυπούσε το ρύγχος και το κεφάλι του. Μετά από αρκετές απόπειρες, ο λούτσος έπαψε πλέον να επιτίθεται και αγνόησε τα ψαράκια.

Και εδώ φθάνουμε στο ενδιαφέρον σημείο: οι υπεύθυνοι του πειράματος άδειασαν το περιεχόμενο του δοχείου στο ενυδρείο και έτσι τα ψαράκια κολυμπούσαν ελεύθερα, ακόμα και μπροστά στον λούτσο. Μόνο που τώρα ο λούτσος δεν τους επετίθετο.

Είχε συνδέσει τα ψαράκια με τον πόνο και δεν μπορούσε να προσαρμοστεί στην καινούργια πραγματικότητα ενός εύκολα προσβάσιμου, «ανώδυνου» γεύματος. Όπως οι στρατηγοί του Φρειδερίκου και οι Ρώσοι μετανάστες στο Λος Άντζελες, ο λούτσος αδυνατούσε να καταλάβει πως όσα είχε μάθει δεν είχαν πια νόημα, εφόσον οι συνθήκες είχαν πλέον αλλάξει.

Μόλις εδραιωθεί ένας κανόνας, ένας σχηματισμός ή μία συμπεριφορά, δύσκολα εξαλείφεται, ακόμα και όταν ο αρχικός λόγος ύπαρξής τους δεν υφίσταται πλέον. Πράγματι, η δημιουργική σκέψη δεν έχει να κάνει μόνον με την παραγωγή νέων ιδεών, αλλά και με την απάλειψη παλιών και ξεπερασμένων.

Επομένως, όταν εξετάζουμε έναν υπάρχοντα κανόνα, ένα πρόγραμμα ή μία πολιτική, είναι καλό να αναρωτιόμαστε πάντα «πώς προέκυψε αυτός ο κανόνας;» και, στη συνέχεια, «εξακολουθούν να ισχύουν οι λόγοι υπαρξής του;». Αν η απάντηση είναι αρνητική, τότε διαγράφουμε τον κανόνα.

Ποιες υποθέσεις πρέπει να αναθεωρήσετε; Τι είναι ξεπερασμένο και πρέπει να απορριφθεί; Ποια δημιουργική πρωτοβουλία μπορεί να βελτιώσει ή και να εντείνει τη φήμη της επιχείρησής σας; Ποια ανανέωση μπορείτε να φέρετε στη σκέψη των πελατών, προμηθευτών και άλλων συνεργατών σας; Αφήστε, λοιπόν, κατά μέρος τις εδραιωμένες συνήθειες. Είναι η ευχή και η κατάρα της ύπαρξής μας.

Είναι ευεργετικές γιατί μας επιτρέπουν να κάνουμε πράγματα χωρίς να τα πολυσκεφτούμε, όμως είναι και επικίνδυνες όταν παραλύουν τη γνωστική μας αντίληψη. Σκεφθείτε, λοιπόν, αν ο αρχικός σας σκοπός εξακολουθεί να είναι επιθυμητός και τι ευκαιρίες θα ανοίγονταν αν τον εγκαταλείπατε.

Η σημερινή οξύτατη κρίση είναι, πριν απ' όλα, το πέρασμα σε μιαν άλλη εποχή. Είναι τελικά η κρίση που θα συμβάλει στην αναδιανομή του πλούτου σε παγκόσμιο επίπεδο και στο ξαναμοίρασμα της τράπουλας -τόσο της οικονομικής, όσο βεβαίως και της γεωπολιτικής.

ΑΘΑΝ. Χ. ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ


--------------------------------------------------------------------------------

Ευάλωτες στην κρίση οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (The Wall Street Journal - Η Ναυτεμπορική)

Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ
Η Γνώμη της WALL STREET JOURNAL

Τετάρτη 12 Νοεμβρίου 2008

Στον κόσμο του εύκολου χρήματος, των χαμηλών επιτοκίων και της αυξημένης όρεξης για ρίσκο, οι προοπτικές φάνταζαν ευνοϊκές για την Ανατολική Ευρώπη. Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση ήταν άνετη και η ανάπτυξη ισχυρή. Λίγοι ήταν εκείνοι, που αντελήφθησαν εγκαίρως ότι η εξασφάλιση πίστωσης θα ήταν και πάλι δύσκολη υπόθεση.

Η κρίση, που τώρα πλήττει τα κομμουνιστικά κράτη δεν είναι ομοιόμορφη, και οι επιπτώσεις της διαφοροποιούνται σημαντικά από χώρα σε χώρα. Η μόνη χώρα στην περιοχή με πλεονασματικό προϋπολογισμό, η Ρωσία, είναι αντιμέτωπη με την έλλειψη εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα.

Από την άλλη χώρες με αδύναμα δημοσιονομικά μεγέθη, κυρίως στα Βαλκάνια, φαίνεται να αντέχουν προς το παρόν στις χρηματοπιστωτικές αναταράξεις, με τους αναλυτές όμως να προειδοποιούν ότι οι πιέσεις θα ενταθούν. Σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη σχετικά αλώβητη από την κρίση φαίνεται προς το παρόν να βγαίνει μόνο η Τσεχία.

Για να υπολογίσουμε το εύρος των επιπτώσεων από την κρίση, μπορούμε να εξετάσουμε τους ακόλουθους παράγοντες: την εξάρτηση από τον εξωτερικό δανεισμό, το άνοιγμα των αγορών κεφαλαίου, την έκταση του δανεισμού νοικοκυριών και επιχειρήσεων και τα αποθέματα σε ξένο συνάλλαγμα. Βάσει των κριτηρίων αυτών, η Ουκρανία και η Ουγγαρία εμφανίζονται ως οι πλέον ευάλωτες οικονομίες.

Το γεγονός όμως ότι βρίσκονται στην κορυφή της λίστας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για δανεισμό ενδέχεται να τις ευνοήσει. Οι περισσότεροι επενδυτές εξακολουθούν πάντως να εμφανίζονται ιδιαίτερα ανήσυχοι για την Ουγγαρία. Η χώρα εμφανίζει το μεγαλύτερο κρατικό χρέος στην περιοχή ως ποσοστό του ΑΕΠ (66%), ενώ το έλλειμμά της αν και έχει μειωθεί παραμένει σε υψηλότατα επίπεδα (άνω του 6%).

Τα νοικοκυριά της Ουγγαρίας, καθώς είχαν τη δυνατότητα να δανειστούν σε πολύ χαμηλότερα επιτόκια σε σύγκριση με τους πολίτες των γειτονικών χωρών, ανελάμβαναν χρέη χωρίς να αντιλαμβάνονται όμως και το μέγεθος της έκθεσής τους στο ρίσκο των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και σε άλλες ανατολικές αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Η οικονομική σύγκλιση με τη Δυτική Ευρώπη θα έρθει κάποια στιγμή. Για να φτάσουν όμως οι οικονομίες της περιοχής στο επίπεδο των πλουσίων οικονομιών της Ευρώπης θα χρειαστούν όχι απλώς αρκετά χρόνια, αλλά αρκετές δεκαετίες ακόμη. Τους επόμενους μήνες ενδέχεται άλλωστε να δούμε να πληθαίνουν οι φωνές, που τονίζουν ότι μετά την ένταξη της Σλοβακίας, δεν είναι εφικτή περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωζώνης.

ΠΑΣΚΑΛ ΝΤΙΑΝΑ ΚΑΙ ΟΛΙΒΕΡ ΓΟΥΙΚΣ, οικονομολόγοι της Morgan Stanley


--------------------------------------------------------------------------------